Nadciśnienie w wieku podeszłym
Chociaż nadciśnienie tętnicze jest chorobą bardzo rozpowszechnioną i występuje we wszystkich grupach wiekowych, to szczególnie częsta jest ona wśród osób w wieku podeszłym. Stwierdzono, że powyżej 65 roku życia nadciśnienie występuje u ponad 60% populacji.
Według najnowszych wytycznych Światowej Organizacji Zdrowia i Międzynarodowego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego (WHO/ISH) z 1999 r., nadciśnienie tętnicze określa się jako stan, w którym ciśnienie skurczowe wynosi co najmniej 140 mmHg i/lub ciśnienie rozkurczowe wynosi co najmniej 90 mmHg u wszystkich osób, które ukończyły 18 rok życia. W przeciwieństwie do wytycznych z 1993 r., obecny raport nie traktuje oddzielnie nadciśnienia u osób starszych.
W starszym wieku przyczyny nadciśnienia są zarówno typowe, takie jak w innych grupach wiekowych, jak i specyficzne. Co najmniej 85% wszystkich przypadków nadciśnienia stanowi nadciśnienie samoistne - zwane pierwotnym, którego przyczyna nie jest znana. W pozostałych przypadkach, u podstaw nadciśnienia wtórnego leżą przede wszystkim:
- zmiany w tętnicach nerkowych o charakterze miażdżycowym,
- niewydolność nerek
- schorzenia endokrynologiczne, takie jak niedoczynność i nadczynność tarczycy
Specyfika nadciśnienia w starszym wieku wyraża się tym, że średnie wartości ciśnienia skurczowego i rozkurczowego stopniowo rosną do około 60 r.ż. (dotyczy to społeczeństw rozwiniętych cywilizacyjnie). Następnie w wyniku postępującego uszkodzenia ścian naczyń krwionośnych ciśnienie rozkurczowe stabilizuje się lub nieznacznie obniża, natomiast ciśnienie skurczowe wykazuje dalszy wzrost.
Czym nadciśnienie w starszym wieku grozi sercu?
Proces starzenia mięśnia serca przejawia się upośledzeniem rozkurczu, niewielkim przerostem lewej komory serca, postępującą degeneracją aparatu zastawkowego, często miażdżycą naczyń wieńcowych. Konsekwencją nadciśnienia jest m.in. silny przerost lewej komory i postępujące niedokrwienie i upośledzenie kurczliwości mięśnia sercowego oraz pojawienie się komorowych zaburzeń rytmu. W przypadku braku interwencji lekarza i odpowiedniego leczenia prowadzi to tzw. zastoinowej niewydolności krążenia lub nagłej śmierci sercowej.
Czy leczyć nadciśnienie u ludzi starszych?
Obecnie nie ma co do tego wątpliwości, że zwłaszcza w wieku podeszłym leczenie nadciśnienia przynosi ogromne korzyści zdrowotne, związane ze zmniejszeniem ryzyka takich powikłań sercowo naczyniowych jak: miażdżyca, choroba wieńcowa, przerost lewej komory i niewydolność serca, ryzyko zawału i udaru mózgu, niewydolność nerek (nefropatia). Ryzyko powikłań podnosi współistniejąca z nadciśnieniem cukrzyca i inne choroby zależne od normalizacji ciśnienia krwi.
Czy leczeniu farmakologicznemu powinna towarzyszyć odpowiednia modyfikacja diety?
Znaczne ograniczenie spożycia soli kuchennej może spowodować obniżenie ciśnienia. Podobnie zwiększone spożycie pokarmów zawierających potas. Spożycie wapnia, magnezu oraz ograniczenie spożycia cukrów prostych i tłuszczów zwierzęcych, choć nie zawsze wpływa na obniżenie ciśnienia tętniczego, to zmniejsza ogólne ryzyko powikłań nadciśnienia. Bardzo ważnym jest namówienie ludzi starszych do zmiany przyzwyczajeń żywieniowych. Są one trudne do zmiany w każdym wieku, a szczególnie u ludzi starych. Jednak może tutaj pomóc wytłumaczenie korzyści zdrowotnych prostym językiem.
Jakie właściwości współczesnego leku są szczególnie godne polecenia ludziom starszym?
Dużą zaletą najnowszych generacji leków jest ich długi całodobowy okres działania, co umożliwia bardziej równomierne obniżanie ciśnienia krwi przy zmniejszeniu objawów ubocznych. Jednorazowa dawka dobowa zapewnia też większą regularność w przyjmowaniu leków.
