Szczepienia

Kleszczowe zapalenie mózgu

Moda na zdrowie każe nam coraz częściej uciekać z miasta na łono natury. Kupujemy działki, budujemy domy tak, aby z okna podziwiać jej piękno. Kochamy las, jeziora, lubimy pływać, żeglować, zbierać grzyby, wędrować. Zależy nam na tym, aby cała rodzina miała udział w aktywnym wypoczynku.
Możemy jednak spotkać się z czymś, co spowoduje, że przywieziemy do domu nie tylko niezapomniane przeżycia i wspomnienia. To coś nie przerazi nas wyglądem ani wielkością. Jest bowiem małe i trudno rozpoznawalne. Ma konkretny powód, by dążyć do spotkania z nami, bo kłując, odżywia się nasza krwią. Tym czymś jest mały, ale groźny dla człowieka kleszcz. To krwawe spotkanie może stać się początkiem groźnej dla życia choroby zwanej kleszczowym zapaleniem mózgu (KZM).

Choroba ta przenoszona jest przez kleszcze. Człowiek staje się przypadkowym obiektem zakażenia w momencie wejścia w środowisko bytowania kleszczy. Choroba może się również szerzyć drogą pokarmową poprzez picie surowego mleka (głównie koziego, rzadziej krowiego), pochodzącego od zakażonych zwierząt. W Polsce kleszczowe zapalenie mózgu występuje głównie w byłym woj. białostockim (Puszcza Białowieska), woj. olsztyńskim (Mazury), woj. opolskim, woj. szczecińskim, łódzkim, lubelskim i gdańskim.

Choroba wykazuje sezonowe nasilenie zachorowań od kwietnia do października ze szczytem w maju i wrześniu. Nasilenie zachorowań związane jest z rozwojem i liczebnością kleszczy.

Typowo przebiega ona dwufazowo. Pierwsza faza, występująca nagle, trwa przeciętnie 7 dni i odpowiada okresowi wirusemii. Charakteryzuje się niespecyficznymi objawami takimi jak:

• wzrost ciepłoty ciała nie przekraczający na ogół 38 C,
• zmęczenie,
• ból głowy i stawów,
• nieżyt górnych dróg oddechowych,
• ogólne złe samopoczucie,
• brak apetytu
• mdłości.

Po tej fazie choroby następuje okres bezgorączkowy, trwający od 1-20 dni, w którym pacjenci czują się subiektywnie zdrowi i nie wykazują prawie żadnych objawów choroby. Po kilkunastodniowym okresie względnego dobrego samopoczucia choroba może mieć znacznie cięższy charakter i przebiegać jako:

• postać oponowa - bóle głowy, nudności, wymioty, dodatnie objawy oponowe
• postać mózgowa - dominują objawy uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego, w tym również móżdżku (zaburzenia świadomości, oczopląs, drżenia, uszkodzenia nerwów czaszkowych, zaburzenia psychiczne)
• postać mózgowo-rdzeniowa - stwierdza się dodatkowo objawy uszkodzenia rdzenia kręgowego, głównie w odcinku szyjnym: asymetryczne niedowłady kończyn z zanikiem mięśni.

Tylko u 1/3 zainfekowanych pacjentów można odnotować dwufazowy przebieg choroby, u pozostałych objawy są mało charakterystyczne, co utrudnia właściwe rozpoznanie. Zakażenie może mieć również przebieg bezobjawowy lub skąpoobjawowy.

Na szczęście dostępne są bardzo skuteczne i bezpieczne szczepionki. Korzystają z nich nie tylko osoby z grup narażenia zawodowego (leśnicy, strażacy, wojsko), ale coraz częściej i powszechniej ludzie wypoczywający nad jeziorami i w lasach, którzy są świadomi niebezpieczeństwa KZM oraz jego następstw.

Uodpornienie można uzyskać już po 21 dniach